Talen in het onderwijs

Kiezen voor talen is springen in een zee vol mogelijkheden. Als je talen studeert, leer je meer dan enkel een taal goed te spreken en schrijven. Je duikt ook in het taalsysteem en in een rijke literaire wereld, en zoekt antwoorden op boeiende taalwetenschappelijke vragen.

Maken deze vragen je nieuwsgierig?

Intrigeert het je waarom het West-Vlaams zo afwijkt van het Antwerps? Waarom de Schotse ‘r’ zo rolt? Vraag je je af of de taal die je gebruikt iets zegt over je leeftijd of de groep waartoe je behoort? Hoe het komt dat een chatbot taaluitingen automatisch herkent? Dat diezelfde bot jouw taal kan nabootsen?

Wil je bedoelen wat je zegt en zeggen wat je bedoelt? Wil je taal inzetten om te nuanceren, mensen te beïnvloeden of ze aan het lachen te maken? Of om te doorprikken dat iemand je probeert te overtuigen met valse argumenten?

Wil je vragen leren stellen om beter te luisteren? In enkele seconden een analyse van een tekst kunnen maken? Leer je graag een kritische tekst te schrijven die het verschil kan maken?

Kun je genieten van de schoonheid van taal? Hou je van straffe verhalen en oeroude mythes, de psychologie van personages of de dubbele bodem van een rijke tekst?

Zou je taal willen ontrafelen tot een radarwerk van klanken, vormen, clusters van betekenissen? Zou je willen weten waarom bijna alle kinderen dezelfde taalfouten maken, of wat meertaligheid doet met je brein? En dyslexie?

Wekken namen als Shakespeare, Austen, Baudelaire, Woolf, Goethe, Lanoye of Ernaux je aandacht? Heb je belangstelling voor de samenleving van vroeger, de cultuur van vandaag? Hoe een auteur de ideeën van zijn tijd vat? Lees je graag poëzie? Wil je begrijpen waarom bepaalde theateropvoeringen twee sterren krijgen, en andere vijf?

Laten die vragen je niet koud?

Dan wordt het tijd om de temperatuur te meten in een van de volgende talenrichtingen.

Onthoud daarbij dat echte taaltalenten niet enkel taalvaardig zijn, maar ook creatief, empathisch, communicatief en organisatorisch sterk. Wedden dat jij enkele van die talenten bij jezelf herkent?

Welke talenopleidingen bestaan er?

NOG EVEN DIT

De meeste talenrichtingen zijn ‘domeinoverschrijdend’, en bereiden dus voor op een brede waaier aan opleidingen in het hoger onderwijs.

Secundair onderwijs

Je houdt van straffe verhalen en mythes, cultuur en geschiedenis boeien je. Abstract denken is een van jouw sterktes. Je ontcijfert graag diepere talige systemen. Je vindt het fijn om je geheugen te trainen. In deze richting leer je een of twee fascinerende oude talen, die aan de basis liggen van onze hedendaagse samenleving op cultureel, juridisch, filosofisch, literair en menswetenschappelijk vlak.

In het secundair onderwijs kun je kiezen voor de richtingen Latijn en Grieks, in combinatie met andere domeinen: Grieks-Latijn, Grieks-Wiskunde, Latijn-Moderne talen, Latijn-Wetenschappen, Latijn-Wiskunde.

Je hebt belangstelling en talent voor talen en wil die graag vlot kunnen spreken en schrijven. Je bent nieuwsgierig naar andere culturen en je bent benieuwd naar hoe taal en verhalen de identiteit van mensen prijsgeven. Je spreekt er ook graag over. Het boeit je hoe taal als systeem werkt en wat taal doet met de samenleving. Je wil meer weten over de hedendaagse media en over communicatie in het algemeen.

In studierichtingen met Moderne Talen in de naam (tweede en derde graad) leer je communiceren in vier of vijf moderne talen (Nederlands, Frans, Engels, Duits) en aandacht te hebben voor sterke verhalen of knappe gedichten. Met een wetenschappelijke en breed-maatschappelijke blik kijk je naar verschillende aspecten van taal (literatuur, taalgebruik, taalvariatie, taalsystematiek,..). De studierichtingen in het secundair onderwijs zijn: Moderne Talen, Moderne Talen-Wetenschappen, Economie-Moderne Talen en Latijn – Moderne Talen.

De studierichting Moderne Talen van de tweede graad introduceert je in de wereld van de communicatiewetenschappen. Ook komt daar afhankelijk van je school in de tweede of derde graad een inleiding op taaltechnologie (artificiële intelligentie) bij. Maatschappelijke uitdagingen in media en communicatie fascineren jou. Je hebt zin om kritisch aan de slag te gaan met de betekenissen die schuilgaan achter boodschappen en opinies. In de derde graad kun je die keuze verfijnen door extra in te zetten op communicatiewetenschappen en taaltechnologie (Taal en Communicatiewetenschappen, DGD).

Je kan je ook verder ontwikkelen tot een echte taalexpert in de richting Moderne Talen (DOD). Je leert een vijfde moderne taal (Spaans, Italiaans of een andere schooleigen keuze) en krijgt de kans taaltechnologie en literatuur verder uit te diepen.

Je hebt een sterk taalgevoel en een grote belangstelling voor een brede waaier aan literaire teksten. Je wil je verdiepen in verschillende kunstuitingen en -stromingen, in podiumkunsten en literatuur van vroeger en nu. Je hebt artistiek talent en vindt beweging, muziek en kunstbeschouwing fijne aanvullingen op je interesse in Nederlands en literatuur.

Je hebt een sterk taalgevoel en vindt het fijn om te communiceren in verschillende moderne talen. Je hebt interesse in communicatie en media en bent nieuwsgierig naar andere culturen. De talen komen aan bod vanuit een praktijkgerichte kijk als communicatiemedewerker.

In de tweede en derde graad Taal en communicatie leer je vlot spreken en gestructureerd schrijven in verschillende talen. Je leert ook bij over commerciële en zakelijke omgangsvormen.

In de tweede en derde graad kan je enkele richtingen volgen die inzetten op de ontwikkeling van een aantal talige competenties.

In richtingen als Toerisme leer je vlot en gestructureerd communiceren in verschillende talen en ga je talig aan de slag met vrijetijdsprojecten in de toeristische sector.

In Onthaal en recreatie leer je hoe je gasten kunt informeren en doorverwijzen. Je oefent je communicatieve vaardigheden en klantvriendelijkheid in verschillende talen en verschillende contexten. Ook in Organisatie en logistiek is er aandacht voor taal.

Voor meer informatie over het volledige aanbod aan talenrichtingen en extra hulp bij je studiekeuze kan je terecht op onderwijskiezer.be of bij je taalleerkracht.

Hoger onderwijs

In het hoger onderwijs groei je verder uit tot een taalexpert. Je kiest die talen(opleiding) waarin je geïnteresseerd bent. Alle taalopleidingen bereiden je voor op een breed scala aan rollen op de arbeidsmarkt, die duidelijk meertalig is. Je rijke talenkennis zorgt ervoor dat je kunt variëren in jobs en dat je je vrij en flexibel op de arbeidsmarkt beweegt.

Ook de masteropleiding – die op de bachelor volgt – speelt een belangrijke rol. De meeste bacheloropleidingen die op talen focussen, laten je nog een ruime keuze aan specialisaties in de masters. Denk maar aan journalistiek, literatuur, digitale tekstanalyse, (bedrijfs)communicatie, tolken, vertalen, meertalige communicatie, computerlinguïstiek, onderwijs of cultuur.

OLVP Bornem duikt in taal!

Ontdek waarom de school de studierichting Moderne Talen aanbiedt en hoe taal voor leerlingen én leerkrachten een verrijking vormt.

Play Video

Levenslang taal leren

Talen kunnen je een leven lang inspireren. Ook buiten het secundair en hoger onderwijs kun je een indrukwekkend aantal talen studeren in centra voor volwassenenonderwijs. Je kunt er nieuwe talen leren vanaf nul (denk maar aan Portugees, Bulgaars, Zweeds, Arabisch, Hebreeuws, Chinees, Japans…) of talen die je al kende verder perfectioneren.

Onlangs lanceerde de overheid het Opleidingskompas, een website die je onder meer de weg wijst naar de taal die bij jou past en het centrum bij jou in de buurt. Ook voor opleidingen NT2 en basisgeletterdheid wijst het kompas je de weg.

Aan de instellingen voor hoger onderwijs kan je terecht voor taalcursussen, lezingen en studiedagen over taal, postgraduaten en micro-credentials voor jouw verdere professionalisering. Je vindt er korte en langere opleidingen, online en/of op locatie, op verschillende lesmomenten. Ontdek het aanbod van Nova Academy en van Continue.

Wist je dat?

Veel moderne videogames vertellen eigenlijk complexe verhalen, die veel zeggen over de samenleving waarin ze worden gemaakt. Zo bieden ze literatuurwetenschappers een nieuw soort ‘tekst’ om zich over te buigen. Ze onderzoeken in hoeverre literair onderzoek toegepast kan worden op die digitale teksten. Want ook de helden in videogames, die zich bewegen in vaak mysterieuze en spannende ‘ruimtes’, ergens in het verleden, de verre toekomst of in een voor ons onbekende tijd en ruimte, vertellen iets over de samenleving waarin de makers en de spelers van de game zich bevinden.

Zowel de chemische sector in België als de auto-industrie, de elektrotechnische, chemische, petrochemische en farmaceutische sector worden gedomineerd door Duitse multinationals. Denk maar aan BASF en Bayer, Volkswagen, BMW, Audi en Siemens. Wie in die sectoren wil werken en een mondje Duits spreekt, heeft absoluut een streepje voor op andere kandidaten. Omdat Duitsland van oudsher de belangrijkste handelspartner van België is, is een basiskennis van de Duitse taal dus een niet te onderschatten pluspunt. Hetzelfde geldt natuurlijk voor Frans bij grote Franse multinationals met vestigingen in België, zoals Renault, Peugeot, Carrefour, BNP Paribas of Total. Wie wil opklimmen in de structuur van een buitenlands bedrijf, spreekt nog altijd best de taal van het management.

Hoewel online vergaderen sinds corona helemaal ingeburgerd is, stuiten gebruikers nog op een aantal gebreken. Het is een groot gemis dat deelnemers moeilijk de sfeer van de vergadering kunnen aanvoelen aan de hand van alle non-verbale signalen die ze tijdens fysieke samenkomsten wel kunnen oppikken. Linguïstische antropologen zoeken op dit moment naar een systeem waarin ten minste de voorzitter de culturele achtergrond van de deelnemers kent om zo te kunnen inspelen op verschillen. Ook moet dat systeem op basis van gezichtsuitdrukkingen en talige communicatie de emoties van de deelnemers aan de voorzitter melden, zodat die daarop kan inspelen.

Het belang van talenkennis in de Belgische en internationale politiek kan in geen geval overschat worden. In het federale parlement debatteren Nederlandstalige, Franstalige en Duitstalige politici over de meest uiteenlopende onderwerpen. In de Europese instellingen zijn naast Engels ook Frans en Duits de voertalen.

Veelgestelde vragen

Wie talen heeft gestudeerd, is heel breed inzetbaar op de arbeidsmarkt. Ontdek dus wat bij jou past. Als je een taal perfect kent en kan gebruiken, bereid je je immers niet voor op één beroep of één sector. Je kunt bijvoorbeeld werken als tekstschrijver in een bedrijf of bij een krant. Of je wordt beleidsmedewerker of communicatiespecialist bij een ministerie, in een museum, aan een universiteit of zelfs bij een sportploeg. Heel wat taalexperten richten hun eigen bedrijf op. Je kunt docent worden en je passie voor taal en literatuur met anderen delen. Of je stapt als taaltechnoloog de informaticawereld binnen. Alle beroepen waarin een taalexpert kan terechtkomen opsommen, is onbegonnen werk. Om je een idee te geven van de mogelijkheden, geven we je hier enkele voorbeelden.

In zo goed als alle sectoren is er nood aan taalprofessionals, want taalvaardige werknemers zijn nodig in veel jobs. In tegenstelling tot heel wat andere richtingen bereiden talenstudies je niet voor op een specifiek beroep, maar dat zorgt dus niet voor minder kansen op de arbeidsmarkt. Wel integendeel! Talenstudies scherpen heel wat vaardigheden aan die breed toepasbaar zijn in het werkveld. Zo leer je op hoog niveau te communiceren in verschillende talen, verschillende registers aan te snijden en in je communicatie oog te hebben voor verschillende doelgroepen. Het huis van de talenstudies heeft vele kamers. Als je talen studeert, kom je daarom ook met theoretische disciplines in aanraking. Je krijgt inzicht in grammaticale systemen en leert literatuur te contextualiseren, analyseren en interpreteren. Sommige vakken wijden je in in boeiende benaderingswijzen en discussies in de taal- en literatuurwetenschappen. Naast een grondige kennis van taal, literatuur en cultuur, oefen je in deze opleidingen daarom ook je abstract denkvermogen, dat je in staat stelt om uitdagingen in het brede werkveld op een doordachte manier aan te pakken.

Een goed functionerende maatschappij heeft nood aan communicatieve en taalvaardige profielen, vaardigheden die talenopleidingen ongetwijfeld aanscherpen. Je leert bovendien problemen op een analytische en genuanceerde manier benaderen. Ook op een wetenschappelijke manier naar literatuur kijken, helpt ons om complexe uitdagingen aan te pakken. Literatuur is immers de plaats bij uitstek waar verschillende wereldbeelden samenkomen. Hoe werd de werkelijkheid vroeger verbeeld? Hoe gingen auteurs om met de problemen van hun tijd? Hoe plaatst literatuur uitdagingen in een ander daglicht, smeedt ze problemen om tot opportuniteiten? Zulke vragen spelen vaak een rol in literaire teksten. Literatuur is de neerslag van de menselijke creativiteit en verbeelding, en uitgerekend dat is nodig om de toekomst het hoofd te bieden. Je oefenen in literaire teksten, levert dus vaardigheden op die je ook daarbuiten kan inzetten. Dat zegt ook Jef Daeninck. Hij studeerde Taal- en Letterkunde en is nu Brexitadviseur bij Flanders Investment and Trade, waar hij bedrijven adviseert over hun handel met het Verenigd Koninkrijk. De vaardigheden die hij in zijn studie ontwikkelde om literaire teksten te doorgronden, zet hij nu in om handelsakkoorden op een doeltreffende en analytische manier te verwerken.

Nederlands studeren omvat veel meer dan alleen Nederlands spreken. Een talenstudie leert je bewuster om te gaan met de manier waarop je formuleert. Welk register past het best bij welke situatie? Hoe sla je de juiste toon aan? Waar past tussentaal en waar spreek je het best standaardtaal? Hoe klinken die registers en hoe zijn ze door de jaren heen geëvolueerd? Hoe breng je een boodschap over op een verstaanbare manier? Hoe komt de boodschap bij een ander binnen? Welke taalkundige mechanismen en structuren gaan er schuil achter de Nederlandse taal? Daarnaast stimuleren talenstudies je verbeelding en reis je door ruimte en tijd, van ridderromans in de middeleeuwen over rederijkerswedstrijden in de vroegmoderne tijd tot de gedichten van Paul van Ostaijen en romans van Hugo Claus in de moderne letterkunde. Deze teksten boden auteurs de mogelijkheid tot artistieke experimenten en maatschappelijke reflectie. Ze leren ons kritisch nadenken over hoe er vroeger en nu naar de wereld gekeken werd. Nederlands studeren vormt je dus niet alleen tot een slagvaardige spreker en schrijver, maar ook tot een expert in de cultuur, geschiedenis, literatuur en taalwetenschap van het Nederlands. Benieuwd naar welke vaardigheden je nog meer ontwikkelt dankzij studies Nederlands? Bekijk dan de video met Stavros Kelepouris.

De opleiding Toegepaste Taalkunde leidt je op tot een meertalige communicatie-expert. Ook verwerf je verschillende talen op zeer hoog niveau. De focus ligt er eveneens op interculturele communicatie, zodat je later als taalexpert in verschillende contexten aan de slag kan. Een diploma in de Toegepaste Taalkunde geeft je rechtstreeks toegang tot masteropleidingen zoals Vertalen, Tolken, Meertalige communicatie, Journalistiek, Bedrijfscommunicatie, Taalkunde, Europese studies enzovoort. Meer informatie over de opleiding Toegepaste Taalkunde vind je hier. Met een opleiding in de Toegepaste Taalkunde kun je in heel uiteenlopende jobs en sectoren aan de slag. Denk maar aan functies als redacteur, sociaal tolk, conferentietolk bij Europese instellingen, juridisch tolk, communicatiespecialist, audiobeschrijver, persverantwoordelijke, taalcoach, ondertitelaar, radiomaker, copywriter enzovoort. Wil je meer weten over de jobmogelijkheden met een talendiploma? Klik dan hier.