Talen in het onderwijs

Kiezen voor talen is springen in een zee vol mogelijkheden. Als je talen studeert, leer je meer dan enkel een taal goed te spreken en schrijven. Je duikt ook in het taalsysteem en in een rijke literaire wereld, en zoekt antwoorden op boeiende taalwetenschappelijke vragen.

Maken deze vragen je nieuwsgierig?

Intrigeert het je waarom het West-Vlaams zo afwijkt van het Antwerps? Waarom de Schotse ‘r’ zo rolt? Vraag je je af of de taal die je gebruikt iets zegt over je leeftijd of de groep waartoe je behoort? Hoe het komt dat een chatbot taaluitingen automatisch herkent? Dat diezelfde bot jouw taal kan nabootsen?

Wil je bedoelen wat je zegt en zeggen wat je bedoelt? Wil je taal inzetten om te nuanceren, mensen te beïnvloeden of ze aan het lachen te maken? Of om te doorprikken dat iemand je probeert te overtuigen met valse argumenten?

Wil je vragen leren stellen om beter te luisteren? In enkele seconden een analyse van een tekst kunnen maken? Leer je graag een kritische tekst te schrijven die het verschil kan maken?

Kun je genieten van de schoonheid van taal? Hou je van straffe verhalen en oeroude mythes, de psychologie van personages of de dubbele bodem van een rijke tekst?

Zou je taal willen ontrafelen tot een radarwerk van klanken, vormen, clusters van betekenissen? Zou je willen weten waarom bijna alle kinderen dezelfde taalfouten maken, of wat meertaligheid doet met je brein? En dyslexie?

Wekken namen als Shakespeare, Austen, Baudelaire, Woolf, Goethe, Lanoye of Ernaux je aandacht? Heb je belangstelling voor de samenleving van vroeger, de cultuur van vandaag? Hoe een auteur de ideeën van zijn tijd vat? Lees je graag poëzie? Wil je begrijpen waarom bepaalde theateropvoeringen twee sterren krijgen, en andere vijf?

Laten die vragen je niet koud?

Dan wordt het tijd om de temperatuur te meten in een van de volgende talenrichtingen.

Onthoud daarbij dat echte taaltalenten niet enkel taalvaardig zijn, maar ook creatief, empathisch, communicatief en organisatorisch sterk. Wedden dat jij enkele van die talenten bij jezelf herkent?

Welke talenopleidingen bestaan er?

NOG EVEN DIT

De meeste talenrichtingen zijn ‘domeinoverschrijdend’, en bereiden dus voor op een brede waaier aan opleidingen in het hoger onderwijs.

Secundair onderwijs

Je houdt van straffe verhalen en mythes, cultuur en geschiedenis boeien je. Abstract denken is een van jouw sterktes. Je ontcijfert graag diepere talige systemen. Je vindt het fijn om je geheugen te trainen. In deze richting leer je een of twee fascinerende oude talen, die aan de basis liggen van onze hedendaagse samenleving op cultureel, juridisch, filosofisch, literair en menswetenschappelijk vlak.

In het secundair onderwijs kun je kiezen voor de richtingen Latijn en Grieks, in combinatie met andere domeinen: Grieks-Latijn, Grieks-Wiskunde, Latijn-Moderne talen, Latijn-Wetenschappen, Latijn-Wiskunde.

Je hebt belangstelling en talent voor talen en wil die graag vlot kunnen spreken en schrijven. Je bent nieuwsgierig naar andere culturen en je bent benieuwd naar hoe taal en verhalen de identiteit van mensen prijsgeven. Je spreekt er ook graag over. Het boeit je hoe taal als systeem werkt en wat taal doet met de samenleving. Je wil meer weten over de hedendaagse media en over communicatie in het algemeen.

In studierichtingen met Moderne Talen in de naam (tweede en derde graad) leer je communiceren in vier of vijf moderne talen (Nederlands, Frans, Engels, Duits) en aandacht te hebben voor sterke verhalen of knappe gedichten. Met een wetenschappelijke en breed-maatschappelijke blik kijk je naar verschillende aspecten van taal (literatuur, taalgebruik, taalvariatie, taalsystematiek,..). De studierichtingen in het secundair onderwijs zijn: Moderne Talen, Moderne Talen-Wetenschappen, Economie-Moderne Talen en Latijn – Moderne Talen.

De studierichting Moderne Talen van de tweede graad introduceert je in de wereld van de communicatiewetenschappen. Ook komt daar afhankelijk van je school in de tweede of derde graad een inleiding op taaltechnologie (artificiële intelligentie) bij. Maatschappelijke uitdagingen in media en communicatie fascineren jou. Je hebt zin om kritisch aan de slag te gaan met de betekenissen die schuilgaan achter boodschappen en opinies. In de derde graad kun je die keuze verfijnen door extra in te zetten op communicatiewetenschappen en taaltechnologie (Taal en Communicatiewetenschappen, DGD).

Je kan je ook verder ontwikkelen tot een echte taalexpert in de richting Moderne Talen (DOD). Je leert een vijfde moderne taal (Spaans, Italiaans of een andere schooleigen keuze) en krijgt de kans taaltechnologie en literatuur verder uit te diepen.

Je hebt een sterk taalgevoel en een grote belangstelling voor een brede waaier aan literaire teksten. Je wil je verdiepen in verschillende kunstuitingen en -stromingen, in podiumkunsten en literatuur van vroeger en nu. Je hebt artistiek talent en vindt beweging, muziek en kunstbeschouwing fijne aanvullingen op je interesse in Nederlands en literatuur.

Je hebt een sterk taalgevoel en vindt het fijn om te communiceren in verschillende moderne talen. Je hebt interesse in communicatie en media en bent nieuwsgierig naar andere culturen. De talen komen aan bod vanuit een praktijkgerichte kijk als communicatiemedewerker.

In de tweede en derde graad Taal en communicatie leer je vlot spreken en gestructureerd schrijven in verschillende talen. Je leert ook bij over commerciële en zakelijke omgangsvormen.

In de tweede en derde graad kan je enkele richtingen volgen die inzetten op de ontwikkeling van een aantal talige competenties.

In richtingen als Toerisme leer je vlot en gestructureerd communiceren in verschillende talen en ga je talig aan de slag met vrijetijdsprojecten in de toeristische sector.

In Onthaal en recreatie leer je hoe je gasten kunt informeren en doorverwijzen. Je oefent je communicatieve vaardigheden en klantvriendelijkheid in verschillende talen en verschillende contexten. Ook in Organisatie en logistiek is er aandacht voor taal.

Voor meer informatie over het volledige aanbod aan talenrichtingen en extra hulp bij je studiekeuze kan je terecht op onderwijskiezer.be of bij je taalleerkracht.

Hoger onderwijs

In het hoger onderwijs groei je verder uit tot een taalexpert. Je kiest die talen(opleiding) waarin je geïnteresseerd bent. Alle taalopleidingen bereiden je voor op een breed scala aan rollen op de arbeidsmarkt, die duidelijk meertalig is. Je rijke talenkennis zorgt ervoor dat je kunt variëren in jobs en dat je je vrij en flexibel op de arbeidsmarkt beweegt.

Ook de masteropleiding – die op de bachelor volgt – speelt een belangrijke rol. De meeste bacheloropleidingen die op talen focussen, laten je nog een ruime keuze aan specialisaties in de masters. Denk maar aan journalistiek, literatuur, digitale tekstanalyse, (bedrijfs)communicatie, tolken, vertalen, meertalige communicatie, computerlinguïstiek, onderwijs of cultuur.

OLVP Bornem duikt in taal!

Ontdek waarom de school de studierichting Moderne Talen aanbiedt en hoe taal voor leerlingen én leerkrachten een verrijking vormt.

Play Video

Levenslang taal leren

Talen kunnen je een leven lang inspireren. Ook buiten het secundair en hoger onderwijs kun je een indrukwekkend aantal talen studeren in centra voor volwassenenonderwijs. Je kunt er nieuwe talen leren vanaf nul (denk maar aan Portugees, Bulgaars, Zweeds, Arabisch, Hebreeuws, Chinees, Japans…) of talen die je al kende verder perfectioneren.

Onlangs lanceerde de overheid het Opleidingskompas, een website die je onder meer de weg wijst naar de taal die bij jou past en het centrum bij jou in de buurt. Ook voor opleidingen NT2 en basisgeletterdheid wijst het kompas je de weg.

Aan de instellingen voor hoger onderwijs kan je terecht voor taalcursussen, lezingen en studiedagen over taal, postgraduaten en micro-credentials voor jouw verdere professionalisering. Je vindt er korte en langere opleidingen, online en/of op locatie, op verschillende lesmomenten. Ontdek het aanbod van Nova Academy en van Continue.

Wist je dat?

Veel moderne videogames vertellen eigenlijk complexe verhalen, die veel zeggen over de samenleving waarin ze worden gemaakt. Zo bieden ze literatuurwetenschappers een nieuw soort ‘tekst’ om zich over te buigen. Ze onderzoeken in hoeverre literair onderzoek toegepast kan worden op die digitale teksten. Want ook de helden in videogames, die zich bewegen in vaak mysterieuze en spannende ‘ruimtes’, ergens in het verleden, de verre toekomst of in een voor ons onbekende tijd en ruimte, vertellen iets over de samenleving waarin de makers en de spelers van de game zich bevinden.

De vrouw met de vissenstaart op het iconische logo van het koffiemerk Starbucks is een figuur uit de middeleeuwse sage Melusine. Op het einde van de vijftiende eeuw voltooide de Franse auteur Jean d’Arras zijn Roman de Mélusine, een verhaal met de bekende thematiek van de liefde tussen een bovennatuurlijk wezen en een mens. De roman zelf kennen we niet meer, maar dankzij Starbucks blijft de afbeelding van Melusine toch voortleven in ons cultureel geheugen.

Taalkundigen helpen hate speech op sociale media en nieuwssites op te sporen. Met computermodellen bestuderen ze de verschillende vormen van hate speech. Ze identificeren specifieke begrippen, concepten en personen die haatzaaierij kunnen uitlokken in online discussies. Zo willen ze begrijpen waarom en hoe hate speech verspreid wordt op het internet. Vanuit die inzichten kunnen ze alternatieve verhalen verspreiden via dezelfde kanalen om zo te proberen de invloed van hate speech af te zwakken.

In zowel de taalkunde als de literatuur zijn genderstudies intussen helemaal ingeburgerd. Zo doen literatuurwetenschappers onderzoek naar vrouwelijk auteurschap. Taalkundigen buigen zich dan weer over de relatie tussen het grammaticale geslacht van woorden en het geslacht van de persoon waarnaar ze verwijzen. Recent onderzochten taalkundigen de omgang met vrouwelijke en mannelijke sprekers in het parlement over een periode van zestig jaar. Ze wilden nagaan of de manier waarop vrouwen in het parlement worden aangesproken en de frequentie waarmee ze er onderbroken worden, gelijklopend veranderd zijn met hun aandeel in de politiek.

Veelgestelde vragen

Als je taalvaardig bent, heb je eigenlijk in alle opleidingen voordelen. In meer theoretische richtingen is een goede taalvaardigheid nodig om vat te krijgen op de leerstof, in meer praktijkgerichte richtingen helpt een goede talenkennis om opdrachten goed te kunnen begrijpen en uit te voeren. Je hebt dus altijd baat bij een goede taalbeheersing. Maar niet elke richting is een talenrichting. In een talenrichting kan je je talenkennis uitbreiden en verdiepen. Talen studeren daagt je niet alleen uit om je taalvaardigheid op een hoog niveau te brengen, je kweekt ook een bewustzijn over taal. Je krijgt inzicht in taalstructuren, reflecteert over de betekenis van woorden, over verschillende registers. Zo praat je op een andere manier met je ouders dan je chat met je vrienden, om een concreet voorbeeld te geven. Je verdiepen in vreemde talen biedt verder niet alleen kansen op de arbeidsmarkt, maar zorgt ook voor culturele verrijking.

Een goed functionerende maatschappij heeft nood aan communicatieve en taalvaardige profielen, vaardigheden die talenopleidingen ongetwijfeld aanscherpen. Je leert bovendien problemen op een analytische en genuanceerde manier benaderen. Ook op een wetenschappelijke manier naar literatuur kijken, helpt ons om complexe uitdagingen aan te pakken. Literatuur is immers de plaats bij uitstek waar verschillende wereldbeelden samenkomen. Hoe werd de werkelijkheid vroeger verbeeld? Hoe gingen auteurs om met de problemen van hun tijd? Hoe plaatst literatuur uitdagingen in een ander daglicht, smeedt ze problemen om tot opportuniteiten? Zulke vragen spelen vaak een rol in literaire teksten. Literatuur is de neerslag van de menselijke creativiteit en verbeelding, en uitgerekend dat is nodig om de toekomst het hoofd te bieden. Je oefenen in literaire teksten, levert dus vaardigheden op die je ook daarbuiten kan inzetten. Dat zegt ook Jef Daeninck. Hij studeerde Taal- en Letterkunde en is nu Brexitadviseur bij Flanders Investment and Trade, waar hij bedrijven adviseert over hun handel met het Verenigd Koninkrijk. De vaardigheden die hij in zijn studie ontwikkelde om literaire teksten te doorgronden, zet hij nu in om handelsakkoorden op een doeltreffende en analytische manier te verwerken.

Kiezen voor talen is springen in een zee vol mogelijkheden. Als je talen studeert, leer je meer dan enkel een taal goed te leren spreken en schrijven. Je duikt in het taalsysteem en in een rijke literaire wereld, en zoekt antwoorden op boeiende vragen. Onthoud ook dat echte taaltalenten niet enkel taalvaardig zijn, maar ook creatief, empathisch, communicatief en organisatorisch sterk. Wedden dat jij meerdere van deze talenten bij jezelf herkent? Borrelt er al een dosis nieuwsgierigheid in je op? Dan wordt het tijd om de temperatuur te meten in het aanbod van talenrichtingen. Als je een taalopleiding hebt afgerond, kun je bijvoorbeeld aan het werk als communicatiespecialist, journalist, redacteur, copywriter, leraar, tolk, onderzoeker, en in bijzonder veel boeiende functies in het bedrijfsleven of bij de overheid. Er zijn tal van taalberoepen! Ontdek welk jobs je na een talenopleiding kunt uitoefenen.

Taaltechnologische tools zoals ChatGPT en DeepL kunnen ons helpen om teksten te schrijven en te vertalen. Een taal leren gaat echter veel verder dan louter het vermogen om gesprekken of geschreven teksten te begrijpen, te produceren en te vertalen. Het omvat ook het begrijpen van en deelnemen aan een cultuur, gewoonten en sociale normen die bij een taal horen. Dankzij talenstudies leer je te communiceren met mensen die het Nederlands niet beheersen, verwerf je inzicht in verschillende perspectieven, vergroot je je werkkansen en economische mobiliteit. Je ziet de tekortkomingen van teksten die door ChatGPT gegenereerd zijn en kan ze verbeteren. En je bent in staat om kritisch naar DeepL-vertalingen te kijken. Bovendien hebben studies aangetoond dat het leren van een nieuwe taal cognitieve voordelen kan hebben. Je traint je geheugen en leert beter probleemoplossend te denken.

Nederlands studeren omvat veel meer dan alleen Nederlands spreken. Een talenstudie leert je bewuster om te gaan met de manier waarop je formuleert. Welk register past het best bij welke situatie? Hoe sla je de juiste toon aan? Waar past tussentaal en waar spreek je het best standaardtaal? Hoe klinken die registers en hoe zijn ze door de jaren heen geëvolueerd? Hoe breng je een boodschap over op een verstaanbare manier? Hoe komt de boodschap bij een ander binnen? Welke taalkundige mechanismen en structuren gaan er schuil achter de Nederlandse taal? Daarnaast stimuleren talenstudies je verbeelding en reis je door ruimte en tijd, van ridderromans in de middeleeuwen over rederijkerswedstrijden in de vroegmoderne tijd tot de gedichten van Paul van Ostaijen en romans van Hugo Claus in de moderne letterkunde. Deze teksten boden auteurs de mogelijkheid tot artistieke experimenten en maatschappelijke reflectie. Ze leren ons kritisch nadenken over hoe er vroeger en nu naar de wereld gekeken werd. Nederlands studeren vormt je dus niet alleen tot een slagvaardige spreker en schrijver, maar ook tot een expert in de cultuur, geschiedenis, literatuur en taalwetenschap van het Nederlands. Benieuwd naar welke vaardigheden je nog meer ontwikkelt dankzij studies Nederlands? Bekijk dan de video met Stavros Kelepouris.